Przegląd Budowlany to:

• miesięcznik naukowy,
• artykuły w PB są punktowane do prac naukowych
• miesięcznik branżowy dostarczający aktualnych informacji

PZITB w sprawie bezpieczeństwa na budowach

„Przerwijmy ten taniec śmierci… Nie możemy milczeć kiedy zabija seryjny morderca” – apelował na łamach „Przeglądu Budowlanego” nr 3/2010 Przewodniczący PZITB Wiktor Piwkowski.
To właśnie z inicjatywy Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa oraz Państwowej Inspekcji Pracy powstała idea porozumienia najważniejszych uczestników rynku budowlanego w sprawie poprawy bezpieczeństwa na polskich budowach.

Statystyki nie kłamią

Jak podają statystyki, budownictwo jest najniebezpieczniejszą gałęzią gospodarki narodowej. Średnio w roku 25% wszystkich śmiertelnych wypadków związanych z pracą, ma miejsce w budownictwie. Z danych przygotowanych przez Państwową Inspekcję Pracy wynika, że co 15 minut ma miejsce wypadek na budowie. Każdego roku na placach budów ginie około 100 osób. Dane ze statystyk potwierdzają, że najczęściej są to upadki z wysokości. Szczególnie niebezpieczne są prace prowadzone na dachach. Przyczynami wypadków śmiertelnych są też uderzenia przez spadające przedmioty, utrata kontroli nad maszynami budowlanymi, poślizgnięcia, upadki.

Idea Porozumienia na rzecz Bezpieczeństwa na Budowach
Ponieważ wypadki zdarzają się najczęściej w małych i średnich przedsiębiorstwach, gdzie kultura bezpieczeństwa pracy jest najniższa, pomysł włączenia do kampanii największych firm budowlanych, zaproponowany przez Przewodniczącego PZITB Wiktora Piwkowskiego, okazał się strzałem w dziesiątkę.
Duże przedsiębiorstwa budowlane poprzez wywieranie nacisku na firmy małe, będące zwykle podwykonawcami, spowodują zwiększenie wymagań dotyczących bhp i podniesienie kultury bezpieczeństwa a tym samym ograniczenie wypadków śmiertelnych.
Prezesi największych polskich firm budowlanych (BILFINGER BERGER Budownictwo, BUDIMEX, HOCHTIEF Polska, POLIMEX MOSTOSTAL, SKANSKA, WARBUD, MOSTOSTAL Warszawa), spotkali się 26 sierpnia 2010 roku, aby podpisać „Deklarację w sprawie porozumienia dla bezpieczeństwa pracy w budownictwie”.

Fot. Spotkanie prezesów największych firm budowlanych w dniu 26 sierpnia 2020 roku w sprawie bezpieczeństwa na budowach

W podpisanej Deklaracji podkreślono, że zawarte Porozumienie ma na celu zahamowanie wypadkowości przy pracy, wymianę dobrych praktyk i ujednolicenie podejścia do zagadnień bezpieczeństwa pracy. Za bardzo ważny cel uznano także oddziaływanie na sferę podwykonawców, średnich i małych firm budowlanych, gdzie wypadkowość jest największa. Uczestnicy Porozumienia mają nadzieję, że podjęta inicjatywa przyczyni się do uporządkowania rynku podwykonawczego. Duże firmy, które weszły w skład Porozumienia zatrudniają podwykonawców, którzy często lekceważą przepisy bezpieczeństwa, oszczędzając na kursach, szkoleniach, badaniach lekarskich czy sprzęcie zabezpieczającym. Prezesi firm budowlanych zakładają, że w celu realizacji działań na rzecz bezpieczeństwa należy współpracować z instytucjami publicznymi i organami państwowymi. Za cel stawiają sobie zmianę przepisów o zamówieniach publicznych, które obecnie narzucając kryterium najniższej ceny oraz tempo wykonywania prac doprowadzają do zmniejszania nakładów finansowych na bezpieczeństwo. Proponowane przez Sygnatariuszy Porozumienia zmiany miałyby zobowiązać organizatorów przetargu do uwzględnienia kwestii BHP jako jednego z kryteriów przetargu. Zdaniem Sygnatariuszy Deklaracji zasada najniższej ceny nie może dotyczyć nakładów na bezpieczeństwo robót, a BHP należy traktować priorytetowo, zarówno w zapytaniu ofertowym, jak i w ofercie oraz umowie. Wśród zaplanowanych działań znalazły się szkolenia pracowników, zmiany w systemie szkolenia montażystów i osób nadzorujących oraz użytkujących rusztowania. Według sygnatariuszy dobrym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie dwuletnich szkoleń mistrzowskich na wyższym stopniu. W planach prezesów firm znalazło się także objęcie obowiązkiem certyfikacji wszystkich systemów rusztowaniowych na polskim rynku. Wykluczy to z rynku rusztowania produkowane ze stali nie spełniającej określonych wymagań i nie posiadające certyfikatów i zezwoleń.
Kolejnym pomysłem na podniesienie kultury bezpieczeństwa jest stworzenie bazy danych obejmującej nazwiska przeszkolonych pracowników.
„Budowlańcy mogliby na wzór brytyjski legitymować się ukończonymi kursami i certyfikatami” – stwierdził Wiktor Piwkowski, Przewodniczący PZITB. Wspomniał też o wzorcach z Wielkiej Brytanii, gdzie każdy robotnik posiada kartę magnetyczną, na której zapisane są dane dotyczące jego ostatnich szkoleń BHP, a także ukończonych kursów i certyfikatów. Efektem takiego działania wprowadzonego w Wielkiej Brytanii był spadek wypadków o połowę - ze 120 do około 60 rocznie. Prezesi zwrócili także uwagę na szkolenia pracowników na miejscu pracy, czyli tzw. szkolenia warsztatowe i zapoznanie na placach budów z nowymi technologiami. Tutaj inicjatywa leży już po stronie konkretnej firmy.

Deklaracja i co dalej?
Porozumienie nie jest zamknięte. Ideą jest rozszerzenie liczby jego członków. Obecnie razem z przedsiębiorcami działają inne organizacje, takie jak: Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa, Polski Związek Pracodawców Budownictwa i Związek Zawodowy „Budowlani”. Tworzy się szeroki front współpracy, który jest zjawiskiem dotychczas niespotykanym. Ważnym elementem Porozumienia jest ścisła współpraca z Państwową Inspekcją Pracy oparta na zasadzie partnerstwa i rozwijania prewencji. Wyraźnie zaznacza się w tym przypadku odchodzenie od podziału „kontrolujący – kontrolowany”. Jak obliczono, Sygnatariusze Porozumienia już teraz obejmują około 40% wszystkich zatrudnionych w budownictwie, mają więc niebagatelny obszar oddziaływania.
Od momentu zawarcia Porozumienia utworzono dwa organy robocze: Komitet Roboczy i Grupę Roboczą PR, których zadaniem jest wypracowanie metod informacji i propagowanie idei przyjętych przez uczestników Porozumienia, między innymi wydania Kodeksu Dobrych Praktyk, czyli zasad bezpieczeństwa, które powinny być obowiązkowe na polskich budowach.

Władza popiera budowlańców
Kolejnym ważnym wydarzeniem dla Sygnatariuszy Porozumienia było spotkanie w Kancelarii Prezydenta RP z przedstawicielami rządu, które miało miejsce 21 marca 2011 roku.

Fot. Spotkanie w Kancelarii Prezydenta RP przedstawicieli organizacji samorządowych, związków zawodowych i prezesów największych firm budowlanych w sprawie poprawy stanu bezpieczeństwa na budowach

W spotkaniu uczestniczyli: Olgierd Dziekoński – Sekretarz Stanu w KPRP, Tadeusz Zając – Główny Inspektor Sanitarny, Wiktor Piwkowski – Przewodniczący Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, Piotr Kledzik - Prezes BILFINGER BERGER Budownictwo, Dariusz Blocher – Prezes BUDIMEX, Henryk Liszka – Prezes HOCHTIEF Polska, Konrad Jaskóła – Prezes POLIMEX MOSTOSTAL, Krzysztof Andrulewicz – Prezes SKANSKA, Jerzy Werle – Dyrektor Generalny WARBUD, Jarosław Popiołek – Prezes MOSTOSTAL Warszawa, Marek Michałowski – Prezes Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa, Zbigniew Janowski - Przewodniczący Związku Zawodowego „Budowlani”.
- Prezydent deklaruje pełne wsparcie działań na rzecz bezpieczeństwa w budownictwie - mówił Minister Olgierd Dziekoński podczas spotkania w Kancelarii Prezydenta.

Fot. Władze RP popierają działania członków Porozumienia w sprawie Bezpieczeństwa na Budowach

Wydarzenie to nosi znamiona precedensu, ponieważ niejako role się odwróciły. Po raz pierwszy w naszym kraju to firmy budowlane, stowarzyszenia i związki zawodowe podjęły współpracę z organami administracji państwowej, które do tej pory pełniły funkcję kontrolera i egzekutora. Po raz pierwszy wszyscy Sygnatariusze Porozumienia na rzecz Bezpieczeństwa w Budownictwie odłożyli na bok własne sprawy i wspólnie działają na rzecz bezpieczeństwa pracy.